خانواده هما
 
 
پاریس، محله ۸، خیابان ۶۳ شانزلیزه، دفتر ایران‌ایر
دفتر ایران‌ایر در توکیو

ایران ایرتور

هما در سال ۱۹۹۲ شرکت هواپیمایی ایران ایرتور را با استفاده از چند فروند هواپیمای توپولف ۱۵۴ که در بحبوحه فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی از جمهوری‌های تازه استقلال یافته آن اجاره کرده بود راه اندازی نمود. ایران ایرتور در بهمن ۱۳۸۵ با بهره گیری از سیزده فروند هواپیمای توپولف ۱۵۴ به خدمت رسانی در مسیرهای داخل ایران می پرداخت. ایران ایرتور به طور کامل از شبکه فروش و خدمات فرودگاهی هما استفاده می‌کند و به همین دلیل تنها شركت هواپیمایی ایرانی به جز هما به شمار می‌رود كه می‌توان بلیت پروازهای داخلی آن را به راحتی در خارج از ایران نیز تهیه كرد. پایگاه‌های اصلی آن در فرودگاه مهرآباد تهران و فرودگاه بین‌المللی مشهد قرار دارد. ایران ایرتور در زمینه انجام پروازهای چارتر نیز فعالیت می كند.

گروه هتل های هما

گروه هتل‌های هما یکی از شرکت‌های تابعه ایران ایر به شمار می‌رود. این شركت اداره مجموعه‌ای از هتل‌های پنج ستاره رادر شهرهای بزرگ ایران برعهده دارد. هتل‌های این گروه در شهرهای تهران، شیراز، بندر عباس و مشهد (دو شعبه) قرار گرفته اند. تمام این هتل‌ها به جز شعبه دوم مشهد که در سال‌های پایانی دهه ۱۳۷۰ به بهره برداری رسید، پیش از سال ۱۳۵۷ ساخته شده اند.

این گروه در سال ۱۳۵۷ توسط دولت ایران تأسیس گشت و اداره مجموعه‌ای از هتل‌های مصادره شده از شرکت‌های آمرِیکایی را بر عهده گرفت. از جمله این هتل‌ها می‌توان به هتل شرایتون تهران اشاره کرد، که بعدها به هتل هما تغییر نام یافت. این گروه در حال حاضر بیش از ۸۰۰ اتاق در اختیار دارد. اگر چه تمام شعبه‌های هتل هما پنج ستاره درجه بندی شده اند، امکانات، خدمات و چیدمان آنها چندان شباهتی به استانداردهای جهانی هتل‌های پنج ستاره ندارد.

عملیات حج
 
دفتر ایران ایر در لندن

یکی از مهم ترِین فعالیت‌های سالیانه هما، انتقال حاجیان ایرانی به عربستان سعودی و بازگرداندن آنهاست. این شرکت سالیانه ده‌ها هزار زائر ایرانی را در موسم حج از شهرهای مختلف ایران به جده منتقل می‌کند. این عملیات در کنار انجام پروازهای عادی هما صورت می‌گیرد.

هما در سال ۱۳۸۱ بیش از ۶۰ هزار حاجی ایرانی را در مدتی کمتر از یک ماه از ۱۷ شهر ایران به جده منتقل نمود. این عملیات با انجام ۳۵۲ پرواز چارتر انجام گرفت. از آنجا که هما با مشکلات زیادی برای تأمین هواپیما روبروست تنها قادر است نیمی از زائران ایرانی را به عربستان منتقل کند و سایر زائران باید از خدمات هواپیمایی سعودی استفاده کنند.

هما همچنین در فصل انجام عمره مفرده پروازهایی را برای جابجا کردن زائران ایرانی به جده انجام می‌دهد. ایران ایر در سال ۱۳۸۵ برای ارائه این خدمات یک فروند ایرباس آ-۳۰۰ بی ۲ را از یک شرکت ترک و یک فروند بوئینگ ۷۴۷-۲۰۰ را از یک شرکت اردنی اجاره نمود. اکثر پروازهای حج هما، برای جلوگیری از ایجاد اختلال در پروازهای عادی شرکت در ساعات نیمه شب انجام می‌گیرد.

خصوصی سازی

در تیر ۱۳۸۵ با ابلاغ سیاست‌های کلی نظام جمهوری اسلامی درباره اصل ۴۴ قانون اساسی ایران توسط علی خامنه‌ای به رییس جمهور، دولت ایران اجازه پیدا کرد سهام بسیاری از شرکت‌های وابسته به خود را از طریق بازار بورس واگذار کند که هما نیز یکی از این شرکت‌ها بود. البته با توجه به این که هما در سال‌های گذشته همواره شرکتی زیان‌ده بوده، به نظر نمی‌رسد در اولویت برنامه‌های خصوصی سازی دولت ایران قرارداشته باشد.

ناوگان

 
بوئینگ ۷۴۷ ایران ایر برفراز فرودگاه هیث‌رو لندن
فوکر ۱۰۰ ایران ایر در فرودگاه اهواز

ناوگان عملیاتی هما شامل هواپیماهای زیر است : (آمار مربوط به فروردین ۱۳۸۶)[۶] ناوگان ایران ایر در گالری عکاسی هوانوردی ایران.[۷]

نام تعداد در ناوگان سفارش گنجایش
AIRBUS A300 B2/B4 هشت 0 - AIRBUS A300-600R 0 361
AIRBUS A310-300 دو 0 ۲۸۰
AIRBUS A320 شش 0 179
Boeing B727-200 سه 0 ۱۵۴
Boeing B747-100 یک 0 ۴۷۰
Boeing B747-200 سه مثال ۴۳۴
بوئینگ ۷۴۷ اس پی 4 0 305
Fokker 100 شانزده 0 104
Tupolev Tu-204 صفر 35 TBA

میانگین سنی ناوگان هما بیش از ۲۲ سال است.

آ-۳۱۰ های زمین گیر

هما ۶ فروند ایرباس آ-۳۱۰ دست دوم را به دلیل مشکلات فنی کنار گذاشته است. مشکل اصلی هما ناتوانی در اورهال موتورهای جنرال الکتریک آنهاست.

در مهرماه ۱۳۸۵ نمایندگان کنگره آمریکا قانونی را به تصویب رساندند که به موجب آن شرکت‌های آمریکایی با وجود قانون تحریم‌های داماتو می‌توانند به ارسال قطعات و تعمیر ایرباس‌های هما بپردازند.

نوسازی ناوگان

هما قصد دارد هواپیماهای بوئینگ ۷۴۷ خود را در آینده نزدیک از رده خارج نماید. با توجه به تحریم‌های آمریکا مذاکرات خود را برای خرید هواپیماهای نسل جدید پهن‌پیکر روسی آغاز نموده است. براساس قرارداد منعقده با شرکت روسی کراس ایر در مهر ۱۳۸۵، دو فروند هواپیمای مدرن ایلیوشین آی‌ال ۳۰۰-۹۶ (به روسی: Ил-96، الفبای لاتین: Ilyushin Il-96) به صورت اجاره‌ای در اختیار هما قرار خواهد گرفت و در صورت رضایت از عملکردشان قرارداد خرید ۴ یا ۵ فروند از آنها با ایلیوشین نهایی خواهد شد.

حوادث پیش آمده برای ناوگان توپولف ۱۵۴ ایران ایرتور، مسئولان هما را بر آن داشته تا به فکر جایگزینی برای آن باشند. در این راستا مذاکرات برای خرید ۵ فروند توپولوف ۲۱۴ (به روسی: Ту-204، الفبای لاتین: Tupolev Tu-204) با شرکت روسی توپولوف آغاز گشت. این هواپیما در کلاس هواپیمای ایرباس آ-۳۱۰ فعلی ایران ایر است. با نهایی شدن این قرارداد هواپیماهای مذكور در نیمه دوم سال ۲۰۰۸ و با آهنگ یک فروند در ماه به شرکت واگذار خواهد شد (ممکن است این قرارداد به ۱۰ فروند افزایش یابد.) [۸][۹]

هما همچنین علاقه‌مندی خود را برای خرید هواپیماهای کوچک سوخو سوپرجت ۱۰۰ اعلام کرده است.

در آذرماه ۱۳۸۵ شرکت توپولوف تعدادی از محصولات جدید خود شامل هواپیمای توپولوف ۲۱۴ و هواپیمای جدید توپولوف ۳۳۴ را در فرودگاه مهرآباد تهران به نمایش گذاشت. در این مراسم که با حضور وزیر راه و ترابری و وزیر دفاع ایران و مدیران شرکت روسی برگزار شد، توانمندی‌های توپولوف برای مسئولان ایرانی ارائه گشت. همین موضوع احتمال همکاری‌های گسترده کارخانجات روسی را با شرکت‌هایی نظیر هما درآینده تقویت می‌کند.[۱۰]

در روز ۲۹ آذر ۱۳۸۵ یک بوئینگ ۷۴۷ اس‌پی هما که به دلیل مشکلات فنی مدت‌ها زمین گیر شده بود پس از طی کردن تعمیرات اساسی در شرکت فجر آشیان (وابسته به وزارت دفاع ایران) به ناوگان این شرکت بازگشت. سایر هواپیماهای بوئینگ ۷۴۷ اس‌پی هما (۳ فروند دیگر) نیز به جز یكی اورهال شدند كه دیگری نیز تا پایان سال ۱۳۸۷ اورهال می شود. مدیرعامل شركت هواپیمایی جمهوری اسلامی از تحقيق براي خرید ۴۰۰ هواپیما توسط این ایرلاین با كشورهای مختلف خبر داد. هواپیماهای توپولوف ۲۰۴، هواپیمای MD جزو هواپیماهایی هستند كه به تازگی توسط هماقرار است خريداري شود.

تحریم ها

تحریم های پی در پی صنایع هوایی ایران و شرکت های هواپیمایی این کشور از سوی آمریکا، ایران ایر را در سی سال اخیر از روزهای طلایی خود به کلی دور کرده است. دامنه این فشارها به جایی رسید که اوایل پاییز امسال یاتا، انجمن بین‌المللی حمل و نقل هوایی، تمامی تسویه حساب های شرکت های هواپیمایی را با هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران به حالت تعلیق درآورد. تاثیر این تحریم ناتوانی فروش بلیت هواپیماهای ایران ایر از سوی آژانس های خدمات هوایی است. خودداری از فروش سوخت به هواپیماهای فرسوده ایرانی، همای ایران را که زمانی به خط هوایی خاویار معروف شده بود، به یکی از بزرگترین شرکت های زیانده ایرانی بدل کرده است.[۱۱] در همین راستا هواپیماهای این شرکت مجبورند در پروازهای خود به کشورهای اروپای غربی، در میانه راه، در یکی از فرودگاه‌های کشورهای اروپای شرقی سوختگیری نمایند؛ به این ترتیب که هواپیما هنگام برخاستن از باند فرودگاه در ایران تمام مخزن سوخت خود را پر می‌کند و به مقصد می‌رسد. در هنگام بازگشت به دلیل اینکه سوخت مخزن برای پرواز تا تهران کافی نیست، در میانه راه در یکی از فرودگاه‌های استانبول، بوداپست و یا مجارستان سوختگیری می‌نماید. که سوخت خریداری شده گرانتر از قیمت واقعی سوخت هواپیما است.[۱۲]

آرم و رنگ آمیزی

طراحی آرم شرکت هما در پاییز ۱۳۴۰ بر گرفته از سرستون پرنده‌نمایی در تخت جمشید که سه خصلت متفاوت داشت: سر عقاب، گوش‌های گاو و یال‌های اسب، توسط آقای ادوارد زهرابیان انجام شد.[۱۳] رنگ آمیزی هواپیماهای هما به شکل زیر است: بدنه‌ای کاملاً سفید با کلمه ایران ایر به رنگ آبی پررنگ بالای پنجره مسافران و نشان هما به رنگ آبی پررنگ بر روی دم هواپیما که یک نوار آبی رنگ بالای آن قرار دارد. مدل هواپیماهای هما توسط یک شرکت آلمانی تهیه شده است.

ویژگی ها

  • پس از سال ۱۳۵۷ نوشیدنی‌های الکلی از فهرست پذیرایی هما حذف شد.
  • سیگار کشیدن در تمام پروازهای داخلی و خارجی هما ممنوع است.
  • ایران ایر در کنار هواپیمایی سعودی تنها شرکت هواپیمایی جهان است که هواپیماهای بوئینگ ۱۰۰-۷۴۷ بی را از بوئینگ خریداری نمود.
  • کد هما در شرکت بوئینگ عدد ۸۶ است.

   حوادث

  • در۵ دسامبر سال ۱۹۵۲ یک فروند داگلاس دی سی ۳ هما در نزدیکی تهران سقوط کرد، در اثر این حادثه ۲۷ نفر جان باختند و تنها دو نفر از سرنشینان نجات یافتند.
  • در ۲۱ ژانویه ۱۹۸۰ یک فروند بویینگ ۷۲۷-۱۰۰ هما در حالی که در آستانه فرود در فرودگاه مهرآباد تهران قرارداشت بر اثر گرفتار شدن در طوفان با ارتفاعات پوشیده از برف البرز برخورد کرد. در اثر این حادثه هر هشت خدمه و تمام ۱۲۰ مسافر پرواز جان سپردند.
  • در ۳ جولای ۱۹۸۸ پرواز شماره ۶۵۵ هما که از بندرعباس راهی دبی بود توسط ناو آمریکایی وینسز بر فراز خلیج فارس سرنگون شد. بر اثر این حادثه همه ۲۷۴ مسافر و ۱۶ خدمه پرواز جان باختند. مقامات نیروی دریایی آمریکا ادعا کردند که خدمه ناو، ایرباس پهن‌پیکر هما را با یک فروند هواپیمای جتگنده اف۱۴ نیروی هوایی ایران اشتباه گرفته‌اند.
  • در تاریخ ۲ ژانویه سال ۲۰۰۸ یک فروند هواپیمای فوکر ۱۰۰ هما با شناسه EP-IDB که با ۱۰۰ مسافر در صدد برخاستن از فرودگاه مهرآباد برای انجام یک پرواز داخلی به مقصد شیراز بود، پس از آتش گرفتن موتور و بالش از باند خارج شد. در جریان این حادثه که زیر بارش سنگین برف رخ داد به هیچ کس آسیبی وارد نشد.[۱۴]
  • در ۱۳۸۸/۷/۱۳ پروازی از تهران به مدینه بعد از ۲۰ دقیقه پرواز به فرودگاه بین‌المللی مهرآباد برگشت. این برگشت به علّت منفجر شدن موتور سمت راست بود.
  • در تاریخ ۱۹ دی ۱۳۸۹ ساعت ۱۹:۴۵ یک فروند هواپیمای بوئینگ ۷۲۷ این شرکت با شناسه EP-IRP به شماره پرواز ۲۷۷ در مسیر پروازی تهران ارومیه به علت شرایط نا مساعد جوی و هوای برفی شدید، در ۵ مایلی فرودگاه ارومیه دچار سانحه گردید و ۷۷ نفر از ۱۰۵ سرنشین آن از جمله ۱۰ خدمه پرواز کشته و بقیه مصدوم شدند.
  • در تاریخ سه شنبه ۲۶ مهر ۱۳۹۰ یک فروند هواپیمای بوئینگ ۷۲۷ ایران ایر در مسیر بازگشت از مسکو به تهران به دلیل نقص فنی در ارابه چرخ جلو وادار به فرود اضطراری در فرودگاه مهرآباد تهران شد. این حادثه به دلیل مهارت بالای خلبان هوشنگ شهبازی در فرود، هیچ آسیب جانی در پی نداشت.[۱۵] [۱۶]

  جستار های وابسته

  منابع

  1. ↑ http://www.iranair.com/DesktopDefault.aspx?tabid=322%7Cتاریخچه هما
  5. ↑ ممنوعیت پرواز ایران ایر در آسمان اروپا (رادیو زمانه ، ۱ خرداد۱۳۸۷ )
  7. ↑ ناوگان ایران ایر در گالری عکاسی هوانوردی ایران، گالری عکاسی هوانوردی ایران بزرگ ترین گالری عکاسی ایرانیست.
  10. ↑ Fars News Agencyروسیه امتیاز ساخت دو نوع هواپیمای توپولوف را به ایران واگذار می كند
  11. ↑ [۱] بی‌بی‌سی فارسی
  13. ↑ مصاحبه با ادوارد زهرابیان (سایت رسم، ۵ اردیبهشت ۱۳۸۷ )
  16. ↑
  17. یوتیوب
  18.  فیلم نشستن هواپیما بدون ارابه چرخ جلو

پیوند به بیرون

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ایران ایر موجود است.